Samenvatting ZWWG 10/1/2006: Verlichting
Enkele begrippen:
Lumen: lichtsterkte ongeacht het spectrum
PAR: licht beschikbaar voor fotosynthese over een gans spectrum
PUR: licht dat effectief wordt gebruikt voor fotosynthese in het blauw-rode spectrum.
Lux: licht dat effectief het koraal bereikt, meestal in het groen-gele spectrum.
CRI: natuurgetrouwheid van de kleurweergave op een schaal van 0 tot 100, waar 100 het beste is.
De keuze van welke verlichting en hoeveel hangt in eerste plaats af van de bezetting van het aquarium. De eerste vraag die je jezelf moet stellen is dus: WAT wil ik houden in mijn zeeaquarium?
Voor een vissenaquarium is de keuze het minst belangrijk, het gaat er dan eerder om het esthetische. Niet-symbiotische koralen of m.a.w. koralen die NIET leven van fotosynthese en dus puur leven op voedsel dat niet uit licht komt, is het ook minder belangrijk. Het wordt vooral belangrijk bij LPS (Long Poliep Stony Corals) en is het meest belangrijk voor SPS (Short Poliep Stony Corals).
De eeuwige vraag: HQI of TL? (T5 of T8 => T5 is dunnere buis dus mogelijkheid om er meer naast elkaar te hangen)
Volgens de huidige normen en mogelijkheden is er geen verschil in kleur en intensiteit van beide.
Dit zijn enkele voor- en nadelen van beide:
- HQI is beter voor hogere bakken omdat het licht gebundeld in het aquarium komt en dus gemakkellijker de bodem kan bereiken.
- HQI geeft schittering, dus beweging in het water.
- TL geeft minder warmte af, dus minder koeling nodig.
- TL is gemakkellijker in een kap te bouwen.
- bij TL is de verlichting gelijkmatiger verdeeld over het ganse oppervlak.
- HQI moet hoger boven het wateroppervlak hangen, dit kan (vervelend) strooilicht veroorzaken.
Hoeveel licht heb je nodig?
Er wordt een richtlijn van 1 Watt per liter water gegeven. Dit moet natuurlijk niet letterlijk genomen worden, maar is volgens mij wel een redelijke maatstaf als jij kijk naar goeddraaiende aquaria en hun hoeveelheid licht.
Hier werd ook bij vermeld dat dit moeilijk te bepalen is omdat bijvoorbeeld een koraal zich beperkt aanpast aan de lichtsterkte waarin het leeft. De meeste koralen komen van het 'rifdak' en zijn dus veel meer licht gewoon dan dat we ooit kunnen voorzien in ons aquarium (verschillend uiteraard voor de koralen die in aquarium worden gekweekt). Walter gaf als voorbeeld dat op momenten dat op zijn aquarium een avondzonnetje valt, zijn 1000 Watt aan verlichting plots in het niets lijkt te verdwijnen.
Vooral bij SPS koralen is het belangrijk om voldoende verlichting te hebben.
Voor HQI kan je volgende tabel als hulpmiddel gebruiken bij het bepalen van de wattage:
- indien de hoogte minder is dan 50 cm => 150 Watt
- meer dan 50 cm en minder dan 70 cm => 250 Watt
- meer dan 70 cm diep => 400 Watt
Deze richtlijn is van toepassing bij een doorsnee reflector. Het is echter heel belangrijk welke reflector je gebruikt. Theoretisch is de beste reflector parabolisch over de volledige breedte van het aquarium met de lamp in het midden ervan.
Belangrijke opmerking is dat je wattage niet kan optellen tegenover de opbrengst. Bijvoorbeeld 150 Watt + 250 Watt is NIET gelijk aan 400 Watt. Ze zullen met andere woorden niet doordringen tot 70 cm.
Zo blijkt dat ook de voorschakelapparaten een belangrijke rol spelen. Sanjay Joshi (
http://www.personal.psu.edu/faculty/s/b/sbj4/) heeft hier uitgebreide testen mee gedaan. Op zijn website vind je een vergelijkingsmodule in combinatie van het type lamp en de ballast (directe link heb ik niet gevonden). Heel nuttig is deze webpagina met al zijn gepubliceerde artikels:
http://www.personal.psu.edu/faculty/s/b/sbj4/aquarium/article-list.htm. Je vindt er ook bijvoorbeeld informatie die nuttig is voor het bouwen van je eigen lichtsysteem.
Ook is het belangrijk dat je moet proberen de lampen steeds zo dicht mogelijk bij het wateroppervlak te brengen. Let daarbij op met spatwater, zeker voor een zeewateraquarium (zout!). Bescherm de lampen tegen spatwater, dit komt de levensduur ten goede. Hou hierbij rekening dat glas (de voorruit, maar ook eventueel de dekruit) werkt als reflector. Beter is om bijvoorbeeld plexiglas te gebruiken als dekplaat omdat het licht hierdoor beter doordringt. Zeer belangrijk is de UV afscherming (meestal reeds voorzien). Koralen verbranden van direct UV licht. Hierbij is ook de helderheid van het water belangrijk.
Bij het aanpassen of vervangen van je licht/lampen moet je rekening houden dat een koraal wel tegen minder licht kan, maar absoluut niet tegen een plotse vermeerdering. Indien je dus extra licht wil inbouwen; doe dit dan stapsgewijs. Vuil water dat bijvoorbeeld te snel helder wordt gemaakt kan ook leiden tot sterfte van koralen, omdat ze dan een lichtschok krijgen.
Zoals reeds vermeld worden de meeste koralen in ons aquarium gehaald vanop het rifdak (bovenste 2 meter van het rif) en leven dus bij 5500 K. Hogere Kelvin (K) dan 5500 (=daglicht) is enkel voor estetische overweging belangrijk. Het koraal heeft hiervan geen meerwaarde. Hoe hoger de K-waarde, hoe lager de PAR (licht beschikbaar voor fotosynthese).
Conclusie: Lux is belangrijker dan het spectrum van de lamp voor wat overleving van je koralen betreft. T5 en HQI zijn evenwaardig maar HQI dringt dieper door, dus beter voor hogere bakken. T5 heeft een betere gelijkmatige spreiding. Best opteer je voor een combinatie van T5 en HQI om een zo ruim mogelijk spectrum te bekomen. Een breed spectrum is nodig om de kleuren van de dieren goed weer te geven. Bijvoorbeeld: een rode vis onder een gele lamp ziet er grijs uit. Puur esthetisch, maar het oog wil ook wat nietwaar?
Bij het bepalen van de maat van je aquarium is het belangrijk dat je rekening houdt met de maat van de beschikbare lampen. Vooral bij TL verlichting is het zonde dat de lamp te klein of te lang is ten opzichte van het eigenlijke aquarium.
):
.
Sorry Walter 
